السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

334

تفسير الميزان ( فارسي )

بود و اسلام از ابتداى ظهور دعوتش معروف بود به تحريم زنا و شرابخورى . و اينكه فرمود : * ( « وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ يَلْقَ أَثاماً » ) * با كلمه « ذلك » به مسائل قبل ، يعنى شرك و قتل نفس محترمه به غير حق و نيز زنا اشاره نموده و كلمه « اثام » به معناى اثم ، يعنى وزر و و بال گناه است ، كه همان كيفر عذابى است كه به زودى در روز قيامت با آن بر مىخورد ، و آيه بعدى آن را بيان مىكند . * ( « يُضاعَفْ لَه الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَيَخْلُدْ فِيه مُهاناً » ) * اين آيه بيان « لقاى اثام » در آيه قبلى است و معناى جمله * ( « وَيَخْلُدْ فِيه مُهاناً » ) * اين است كه : در عذاب واقع مىشود در حالى كه اهانت بر او شده باشد . مساله خلود در عذاب ، براى كسى كه شرك ورزيده مسلم است و هيچ حرفى در آن نيست و اما خلود در عذاب ، براى كسى كه قتل نفس محترمه كرده و يا مرتكب زنا شده باشد كه دو تا از گناهان كبيره است و همچنين براى كسى كه مرتكب رباخوارى شده باشد ، كه قرآن كريم نسبت به آنها تصريح به خلود كرده و ممكن است به يكى از وجوه زير توجيه شود : اول اينكه : بگوييم خصوص اين سه گناه طبعى دارند كه اقتضاى خلود در آتش را دارد ، هم چنان كه چه بسا اين احتمال از ظاهر آيه شريفه « إِنَّ اللَّه لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِه وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ » نيز استفاده شود ، چون فرموده شرك به هيچ وجه آمرزيده نمىشود و اما پايينتر از شرك را خدا از هر كس بخواهد مىآمرزد ، يعنى از بعضى اشخاص مانند مرتكب قتل و زنا و ربا نمىآمرزد . دوم اينكه : بگوييم مراد از خلود در همه جا به معناى مكث طولانى است ولى چيزى كه هست اين است كه در شرك اين مكث طولانى ، ابدى است و در غير آن بالأخره پايانپذير است . سوم اينكه : بگوييم كلمه : « ذلك » در جمله * ( « وَمَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ » ) * اشاره به همه اين سه گناه است ، چون آيات مورد بحث كه همه در تعريف مؤمنين است ، مؤمنين را چنين معرفى مىكند : اينان كسانى هستند كه مرتكب شرك و قتل نفس و زنا نمىشوند ، پس اگر كسى هر سه اين گناهان را مرتكب شود مخلد در آتش است ، مانند كفار كه به همه آنها مبتلا بودند . در نتيجه اگر كسى به بعضى از اين سه گناه آلوده باشد ديگر از آيه شريفه خلود وى در آتش بر نمىآيد . * ( « إِلَّا مَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّه سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَكانَ اللَّه غَفُوراً رَحِيماً » ) * اين آيه شريفه استثنايى است از حكم كلى ديدار اثام و خلود در عذاب كه در آيه قبلى